چرا دوزینگ پمپ مقدار مواد را به درستی تزریق نمی کند؟ بررسی ۱۰ علت رایج و روش رفع مشکل
دوزینگ پمپ (Metering Pump) یکی از مهم ترین تجهیزات در صنایع تصفیه آب، پتروشیمی، صنایع غذایی، دارویی، کشاورزی، استخر ها و خطوط تولید مواد شیمیایی است. وظیفه اصلی این پمپ، تزریق دقیق و کنترل شده سیالات در مقدار مشخص و با فشار مناسب است. برخلاف پمپ های معمولی که هدف آن ها تنها انتقال سیال است، دوزینگ پمپ باید حجم مشخصی از ماده شیمیایی را با دقت بالا و به صورت یکنواخت وارد فرآیند کند.
یکی از رایج ترین مشکلات کاربران این است که دوزینگ پمپ روشن می شود اما مقدار مواد را بهدرستی تزریق نمی کند. این مشکل ممکن است به صورت کاهش دبی، تزریق نامنظم، قطع شدن جریان ماده شیمیایی یا حتی توقف کامل فرآیند تزریق ظاهر شود. چنین وضعیتی علاوه بر کاهش کیفیت فرآیند، می تواند باعث افزایش مصرف مواد شیمیایی، کاهش راندمان سیستم، آسیب به تجهیزات و حتی توقف خط تولید شود.
در بیشتر موارد، کاربران تصور می کنند خود پمپ خراب شده است، در حالی که علت اصلی می تواند گرفتگی شیر های یک طرفه، ورود هوا به سیستم، خرابی دیافراگم، تنظیم نبودن کورس پمپ، افت فشار یا حتی انتخاب نادرست مدل مترینگ پمپ باشد.
دوزینگ پمپ (مترینگ پمپ) چگونه مواد را تزریق می کند؟
قبل از عیب یابی، باید با نحوه عملکرد مترینگ پمپ آشنا شوید. این پمپ با حرکت رفت و برگشتی دیافراگم یا پیستون، حجم مشخصی از سیال را از طریق شیر مکش وارد محفظه کرده و سپس از طریق شیر خروجی به سیستم تزریق می کند. مقدار تزریق معمولاً با تغییر طول کورس، تعداد ضربه ها یا سرعت موتور تنظیم می شود. برای اینکه دوزینگ پمپ عملکرد دقیقی داشته باشد، باید این بخش ها بدون نقص کار کنند:
- مسیر مکش
- شیر یک طرفه ورودی
- دیافراگم یا پیستون
- شیر خروجی
- سیستم تنظیم کورس
- موتور یا گیربکس
- لوله های تزریق
خرابی هر یک از این قسمت ها باعث کاهش دقت تزریق خواهد شد.
مهم ترین نشانه ی تزریق نادرست مواد توسط دوزینگ پمپ
قبل از بررسی علت ها، بهتر است علائم این مشکل را بشناسید. رایج ترین نشانه ها عبارت اند از:
- کاهش دبی تزریق
- قطع و وصل شدن جریان مواد
- تزریق کمتر از مقدار تنظیم شده
- نوسان در مقدار تزریق
- کارکرد موتور بدون خروج مواد
- افزایش زمان تزریق
- افت فشار خروجی
- وجود حباب هوا در شیلنگ تزریق
مهم ترین علت تزریق نکردن دوزینگ پمپ
ورود هوا به مسیر مکش مترینگ پمپ
یکی از رایج ترین دلایل کاهش عملکرد دوزینگ پمپ، ورود هوا به مسیر مکش است. اگر هوا وارد لوله مکش شود، پمپ به جای انتقال ماده شیمیایی، هوا را جابهجا می کند. در نتیجه مقدار تزریق کاهش یافته یا کاملاً متوقف می شود.
دلایل ورود هوا
- شل بودن اتصالات
- ترک خوردن شیلنگ مکش
- پایین بودن سطح مخزن
- خرابی واشر ها
- آب بندی نامناسب
روش رفع مشکل
تمام اتصالات مسیر مکش را بررسی کنید، شیلنگ های آسیب دیده را تعویض کرده و در صورت نیاز سیستم را هواگیری کنید.
گرفتگی شیر یک طرفه دوزینگ پمپ
شیر های یک طرفه از مهم ترین اجزای مترینگ پمپ هستند. وجود رسوبات یا کریستال های مواد شیمیایی باعث می شود این شیرها به درستی باز و بسته نشوند.
در این حالت:
- مکش کاهش پیدا می کند.
- دبی کم می شود.
- تزریق نا منظم خواهد شد.
دلایل گرفتگی شیر
- رسوب مواد شیمیایی
- ورود ذرات جامد
- استفاده از محلول های غلیظ
- عدم شست و شوی دوره ای
بهترین راهکار، باز کردن شیرها و تمیز کردن یا تعویض آن ها است.
خرابی دیافراگم دوزینگ پمپ
در دوزینگ پمپ های دیافراگمی، این قطعه مهم ترین بخش تولید فشار است. اگر دیافراگم ترک بخورد یا خاصیت ارتجاعی خود را از دست بدهد، حجم تزریق به شدت کاهش پیدا می کند.
نشانه خرابی دیافراگم
- کاهش دبی
- نشتی
- تغییر صدای پمپ
- کاهش فشار خروجی
دیافراگم باید متناسب با نوع ماده شیمیایی انتخاب شود تا عمر بیشتری داشته باشد.
تنظیم نبودن کورس یا ظرفیت مترینگ پمپ
یکی از اشتباهات رایج کاربران، تنظیم نادرست کورس پمپ است. گاهی اپراتور به اشتباه میزان کورس را کاهش داده و تصور می کند پمپ خراب شده است.
موارد قابل بررسی:
- طول کورس
- سرعت موتور
- تعداد ضربه ها
- تنظیمات کنترلر
قبل از هرگونه تعمیر، ابتدا تنظیمات دستگاه بررسی شود.
گرفتگی مسیر مکش یا فیلتر ورودی دوزینگ پمپ
اگر ماده شیمیایی نتواند به محفظه پمپ برسد، طبیعتاً تزریق هم انجام نخواهد شد.
عوامل ایجاد گرفتگی:
- رسوبات
- کریستالیزه شدن مواد
- ذرات جامد
- فیلتر کثیف
تمیز کردن دوره ای مسیر مکش، از ایجاد این مشکل جلوگیری می کند.
افزایش فشار خط تزریق؛ چرا دوزینگ پمپ توان غلبه بر فشار سیستم را ندارد؟
یکی از مواردی که کمتر مورد توجه قرار می گیرد، فشار موجود در خط تزریق است. هر مترینگ پمپ برای حداکثر فشار مشخصی طراحی شده است. اگر فشار خط خروجی بیشتر از ظرفیت پمپ باشد، حتی در صورت سالم بودن تمامی قطعات، مقدار تزریق کاهش پیدا می کند.
این مشکل معمولاً در شرایط زیر ایجاد می شود:
- بسته بودن شیر خروجی
- گرفتگی نازل تزریق
- افزایش فشار فرآیند
- انتخاب نادرست ظرفیت دوزینگ پمپ
در چنین شرایطی ابتدا باید فشار واقعی سیستم اندازه گیری شده و با فشار نامی پمپ مقایسه شود.
کریستالیزه شدن مواد شیمیایی داخل دوزینگ پمپ
بیشتر مواد شیمیایی مانند هیپوکلریت کلسیم، بعضی اسید ها، سود سوزآور و محلول های غلیظ در صورت توقف طولانی یا شرایط نگهداری نامناسب، در داخل هد پمپ و شیر های یک طرفه رسوب ایجاد می کنند.
این رسوبات باعث می شوند:
- مسیر عبور سیال مسدود شود.
- شیر ها به خوبی بسته نشوند.
- دبی تزریق کاهش پیدا کند.
- فشار خروجی افت کند.
بهترین راهکار، شست و شوی دوره ای هد پمپ با محلول مناسب و جلوگیری از باقی ماندن مواد شیمیایی در زمان خاموشی طولانی دستگاه است.
فرسودگی قطعات داخلی؛ عامل کاهش دقت تزریق در دوزینگ پمپ
تمام قطعات مکانیکی دوزینگ پمپ دارای عمر مفید مشخصی هستند. با افزایش ساعات کار، قطعاتی مانند:
- دیافراگم
- شیر های یک طرفه
- اورینگ ها
- آب بند ها
- فنر ها
به تدریج دچار استهلاک می شوند. این فرسودگی باعث کاهش راندمان حجمی پمپ شده و در نتیجه مقدار واقعی تزریق با مقدار تنظیم شده تفاوت پیدا می کند. بازرسی دوره ای و تعویض قطعات مصرفی، بهترین روش برای جلوگیری از این مشکل است.
انتخاب نادرست دوزینگ پمپ نسبت به نوع سیال
گاهی مشکل از خود پمپ نیست، بلکه مدل انتخاب شده برای نوع سیال مناسب نیست. در زمان انتخاب مترینگ پمپ باید موارد زیر بررسی شود:
- ویسکوزیته ماده
- خورندگی سیال
- دمای ماده شیمیایی
- فشار تزریق
- دبی مورد نیاز
برای مثال، اگر از یک دوزینگ پمپ کوچک برای تزریق محلول غلیظ با فشار بالا استفاده شود، طبیعی است که مقدار تزریق کاهش پیدا کند. به همین خاطر انتخاب درست دوزینگ پمپ اهمیت خیلی زیادی دارد.
عدم سرویس و نگهداری اصولی؛ مهم ترین علت کاهش عمر دوزینگ پمپ
بخش زیادی از مشکلات دوزینگ پمپ به دلیل نبود برنامه منظم نگهداری ایجاد می شود. بیشتر کاربران تنها زمانی به سرویس دستگاه توجه می کنند که عملکرد آن مختل شده باشد. اقدامات مهم برای نگهداری عبارت اند از:
- بررسی دوره ای دیافراگم
- تمیز کردن شیر های یک طرفه
- شست و شوی مسیر تزریق
- کنترل فشار سیستم
- بررسی نشتی ها
- کالیبره کردن مقدار تزریق
رعایت این موارد علاوه بر افزایش دقت تزریق، عمر مفید دوزینگ پمپ را هم به میزان قابل توجهی افزایش می دهد.
چگونه مترینگ پمپ را به صورت اصولی عیب یابی کنیم؟
اگر دوزینگ پمپ مقدار مواد را به درستی تزریق نمی کند، بهتر است مراحل زیر به ترتیب انجام شوند: ابتدا سطح ماده شیمیایی داخل مخزن را بررسی کنید. سپس از سالم بودن مسیر مکش و عدم ورود هوا به سیستم مطمئن شوید. در مرحله بعد، فشار خروجی سیستم و تنظیمات دوزینگ پمپ را کنترل کنید. پس از آن شیر های یک طرفه، دیافراگم و مسیر تزریق باید بازدید شوند. در نهایت اگر هیچ کدام از موارد فوق مشکل نداشت، لازم است قطعات داخلی و مکانیزم محرک پمپ توسط کارشناس بررسی شود.
چگونه از کاهش دقت تزریق دوزینگ پمپ جلوگیری کنیم؟
اگر چه بیشتر مشکلات قابل تعمیر هستند، اما پیشگیری همیشه کم هزینه تر از تعمیر خواهد بود. برای جلوگیری از کاهش عملکرد دوزینگ پمپ بهتر است:
- از مواد شیمیایی با کیفیت استفاده شود.
- پمپ متناسب با شرایط فرآیند انتخاب شود.
- مسیر مکش کوتاه و بدون نشتی طراحی شود.
- از فیلتر مناسب در مسیر ورودی استفاده شود.
- هد پمپ به صورت دوره ای شست و شو شود.
- قطعات مصرفی قبل از پایان عمر مفید تعویض شوند.
- دوزینگ پمپ به صورت منظم کالیبره شود.
- سرویس های دوره ای طبق توصیه سازنده انجام شود.
دوزینگ پمپ زمانی بهترین عملکرد را دارد که تمام اجزای آن از مسیر مکش و شیر های یک طرفه گرفته تا دیافراگم، هد پمپ و سیستم تنظیم دبی، به درستی عمل کنند. اگر این پمپ مقدار مواد را به درستی تزریق نمی کند، معمولاً مشکل به عواملی مثل ورود هوا به سیستم، گرفتگی مسیر مکش، خرابی شیر های یک طرفه، آسیب دیافراگم، افزایش فشار خط، کریستالیزه شدن مواد، فرسودگی قطعات یا انتخاب نادرست پمپ مربوط می شود.
با انجام عیب یابی اصولی، سرویس منظم و انتخاب درست دوزینگ پمپ متناسب با نوع سیال و شرایط کاری، می توان دقت تزریق را حفظ کرد، از توقف فرآیند جلوگیری نمود و هزینه های تعمیر و نگهداری را به حداقل رساند. این اقدامات نه تنها باعث افزایش عمر مفید دوزینگ پمپ می شوند، بلکه کیفیت و پایداری فرآیند های صنعتی را هم بهبود می بخشند. اگر به دنبال محصولی با کیفیت هستید، دلکو صنعت با ارائه محصولات با کیفیت نیاز های متنوع صنایع را تأمین می کند.
مقالات مرتبط
