پنوماتیک چیست؟

پنوماتیک یا نیوماتیک (Pnumatic) یک واژه یونانی است که از واژه پنوما به معنای نفس یا هوا گرفته شده است. در واقع پنوماتیک تمامی سیستم هایی است که با هوای فشرده یا گازهای بی اثر کار می کنند که در این سیستم از یک منبع هوای فشرده برای ایجاد هوای لوازم سیلندرها برای تأمین نیروی لازم در تجهیزات صنعتی استفاده می شود. دلکو صنعت ارائه دهنده و طرحی کننده انواع سیستم پنوماتیک برای مشتریان می باشد.

                تجهیزات پنوماتیک


اجزای سیستم های پنوماتیک

برای اینکه بتوان از هوای فشرده انرژی لازم را بدست آورد نیاز به تجهیزات صنعتی خاصی هست که با استفاده از آن ها می توان عملگر را به حرکت در آورده و نیروی لازم را منتقل نمود. کمپرسور هوا و درایر تجهیزات اصلی برای انتقال هوای فشرده بوده و بعد از آنها معمولاً به ترتیب تجهیزات زیر قرار می گیرد که بر حسب کاربری هر یک را تعریف می شوند. وقتی از سیستم پنوماتیک صحبت می شود به این معنی است که در آن سیستم سیال باد یا هوای فشرده قرار دارد و حداکثر فشار رایج سیستم تا ده بار است. سیستم هایی که فشار بالاتری دارند معمولاً باید از تجهیزات خاص و بروزتر و پیشرفته تر در آن ها استفاده گردد.

 

                     تجهیزات پنوماتیک


واحد مراقبت

واحد مراقبت یکی از تجهیزات پنوماتیکی است که به صورت دو تیکه و سه تیکه در دلکو صنعت قابل ارائه می باشد. واحد مراقبت های دوتیکه و سه تیکه از نظر کارایی تفاوتی با هم نداشته و از فیلتر ، رگلاتور و روغن زن تشکیل شده اند.

                   واحد مراقبت

شیر برقی  پنوماتیک یا شیر دستی پنوماتیک

شیر برقی های پنوماتیک برای کنترل هوای عبوری به جک استفاده می شوند، این شیرها وظیفه کنترل هوای فشرده را داشته و همچنین می توانند مسیر هوا را تغییر دهند. با توجه به نوع کاربری می توان از شیرها به عنوان راه دهنده و یا مانع هوا و تخلیه هوا به بیرون که همان اگزاست باد گفته می شود، استفاده کرد. برای کنترل شیر برقی معمولاً از تابلو برق به همراه پی ال سی استفاده می شود. شیر های دستی پنوماتیک نیز نیاز به نیروی انسانی برای کنترل دائم آن دارند.

                               شیر برقی پنوماتیک

عملگر یا اکچویتور

عملگر پنوماتیک که به صورت خطی، دورانی وجود دارند. از مهمترین انواع جک های پوماتیک میتواند به انواع جک پنوماتیک چهارمیل، پروفیلی، راهنمادار، بدون شفت یا رادلس، جک پنوماتیک روتاری یا دورانی و یا حتی کلمپ ها و گریپر پنوماتیک اشاره کرد که از جمله جک های دوران محدود قابل استفاده در سیستم های پنوماتیک هستند.

                                   جک پنوماتیک

فیتینگ  و شیلنگ پنوماتیک

از جمله مهمترین تجهیزاتی که در سیستم پنوماتیک استفاده می شود فیتینگ پنوماتیک است که برای اتصال خطوط مختلف و همچنین تجهیزات پنوماتیک به هم استفاده می شوند. معمولاً فیتینگ ها به صورت اتصالات مستقیم یا سر راهی زانویی، اتصالات فلوکنترلینگ برای تغییرات مقدار باد در جک پنوماتیک، اگزوز، شیلنگ های باد که در معمولاً به صورت آبی و نارنجی و مشکی هستند و سایر اتصالات که استفاده از آن ها در سیستم پنوماتیک بسیار مهم و ضروری می باشد، اشاره کرد.

                         فیتینگ پنوماتیک


مزایا و کاربرد سیستم پنوماتیک

سیستم های پنوماتیک به دلیل اینکه برای طراحی بسیار ساده هستند اغلب به آن روی می آورند و در بسیار از مواردی خانگی، صنعتی و پزشکی می توان از آن استفاده کرد. ساده ترین تجهیزات خانگی که در آن ها از سیستم های پنوماتیک استفاده شده است می توان به صندلی های بالابری ساختمانی اشاره کرد. در بسیاری از تجهیزات صنعتی نیز از پنوماتیک استفاده کرد که عبارتست از:

  • صنایع خودروسازی 
  • صنایع پزشکی
  • صنایع دارویی
  • صنایع نظامی
  • صنایع دریایی
  • نیروگاه ها و پالایشگاه ها
  • اتوماسیون صنعتی
  • روباتیک

و بسیاری از صنایعی که استفاده از پنوماتیک در آن ها بسیار رایج است.

از جمله مزایای سیستم پنوماتیک می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • سادگی طراحی
  • مطابقت با محیط زیست به علت نداشتن آلودگی های زیست محیطی
  • انعطاف پذیری و قابل حمل بودن
  • مقرون به صرفه بودن
  • در دسترس بودن تجهیزات
  • عدم نیاز به دانش فنی بالا
  • ضریب اطمینان بالا
  • قابلیت تغییر سیستم بر اساس نیاز
  • تعمیر و نگهداری آسان

و بسیاری از مزایای دیگر که استفاده از این سیستم را بین مشتریان دلکو صنعت محبوب کرده است. مهمترین تفاوت سیستم های هیدرولیک و پنوماتیک در سیستم برگشت و فشار کاری است به طوری که فشار سیستم های پنوماتیک تا 10 بار و سیستم های هیدرولیک تا 700 بار نیز قابل استفاده است. ضمن اینکه خط برگشت یا همان تخلیه به تانک در سیستم های هیدرولیک پیشبینی شده است.

تعمیر و نگهداری سیستم پنوماتیک 

سیستم های پنوماتیکی به علت سادگی که دارند که نیاز به نگهداری خاصی ندارند. اما به علت اینکه وجود سیال هوای تمیز در این سیستم ها بسیار حائز اهمیت می باشد باید واحد مراقبت به صورت هفتگی چک شود و یا بهتر است برای فیلتر واحد مراقبت از اتودرین استفاده کرد که رطوبت و آب انباشت شده در آن به طور مداول به صورت اتوماتیک تخلیه گردد. ضمن اینکه با توجه به استهلاک سیستم پنوماتیک بهتر است که لوازم جک نیز به عنوان قطعات یدکی تهیه گردد تا به صورت دوره ای تعویض شود. استفاده از شیر تایمر دار برای کمپرسور نیز از موارد حائز اهمیت می باشد که همگی باعث جلوگیری از عبور آب و رطوبت به داخل سیستم می شوند.

سوالات متداول

پنوماتیک چیست؟

پنوماتیک یک سیستم انتقال نیرو است که سیال مورد استفاده در آن گاز نجیب یا هوای فشرده است که با توجه به سادگی که دارد بسیار مقرون به صرفه می باشد.

آیا از سیستم پنوماتیک می توان به جای سیستم های هیدرولیک استفاده کرد؟

با توجه به مقدار نیرو و همچنین شرایط محیط می توان این تغییر سیستم را بررسی کرد ولی در کل در مواردی که انتقال نیروی زیاد نیست بهتر است که از سیستم های پنوماتیکی استفاده کرد.

آیا می توان در تجهیزات پنوماتیک از سیال آب استفاده کرد؟

خیر. تجهیزات پنوماتیک به دلیل نوع ساختاری که دارند با سیال آب تطبیق پذیری نداشته و منجر به خرابی تجهیزات می شوند. اما برخی تجهیزات پارکر این توانایی را دارند که در هر دو سیال از آن ها استفاده شود ولی باید کاتالوگ و نوع محصول به دقت مورد بررسی قرار گیرد.