مقایسه هواساز و روفتاپ پکیج؛ تفاوت، مصرف برق و راهنمای انتخاب

مقایسه هواساز و روفتاپ پکیج؛ تفاوت، مصرف برق و راهنمای انتخاب

در بسیاری از پروژه های تجاری و صنعتی، انتخاب سیستم تهویه از جایی پیچیده می شود که طراح یا خریدار بین هواساز و روفتاپ پکیج قرار می گیرد. روی کاغذ هر دو دستگاه می توانند هوای ساختمان را خنک، گرم، فیلتر و توزیع کنند؛ اما از دید مهندسی، معماری این دو سیستم کاملاً یکسان نیست. هواساز بیشتر یک تجهیز پردازش و جابه جایی هوا است. یعنی وظیفه آن عبور دادن هوا از روی فیلتر، کویل سرمایش یا گرمایش، تجهیزات رطوبت زنی یا رطوبت گیری و سپس انتقال هوا به شبکه کانال است. انرژی سرمایشی هواساز معمولاً باید از تجهیز دیگری مانند چیلر، کندانسینگ یونیت یا سیستم DX تأمین شود.
روفتاپ پکیج، برعکس، معمولاً یک سیستم یکپارچه است. کمپرسور، کندانسور، اواپراتور، فن، مدار کنترل و بخش هوارسانی در یک مجموعه قرار گرفته اند و دستگاه مستقیماً به کانال رفت و برگشت متصل می شود. در برخی مدل ها امکاناتی مانند Economizer، بازیافت انرژی، کنترل CO₂، کنترل رطوبت و فن دورمتغیر نیز در داخل پکیج پیش بینی شده است. سازندگان تجاری مانند Carrier نیز روفتاپ های جدید را دقیقاً بر همین معماری یکپارچه عرضه می کنند. 
همین تفاوت بنیادی باعث می شود پاسخ سؤال «هواساز بهتر است یا روفتاپ پکیج؟» بدون بررسی نوع ساختمان، بار حرارتی، کیفیت هوای مورد نیاز و زیرساخت مکانیکی پروژه عملاً ناقص باشد.

 

تفاوت هواساز و روفتاپ پکیج از نظر ساختار چیست؟

اگر بخواهیم تفاوت را از دید یک مهندس مکانیک بیان کنیم، هواساز بخش Air Side یک سیستم HVAC است، در حالی که روفتاپ پکیج می تواند بخش Air Side و بخش Refrigeration را در یک دستگاه جمع کند.
در یک سیستم متداول مبتنی بر هواساز، ممکن است چیدمان به این صورت باشد:

چیلر ← پمپ آب سرد ← هواساز ← کانال ← فضای ساختمان

در این معماری، چیلر آب سرد تولید می کند. آب سرد وارد کویل هواساز می شود و فن هواساز، هوا را از روی کویل عبور می دهد.
در سیستم روفتاپ معمولاً مسیر کوتاه تر است:

روفتاپ پکیج ← کانال ← فضای ساختمان

مدار تبرید، کمپرسور، کویل های داخلی و خارجی، فن و کنترلر همگی درون یا روی همان یونیت قرار دارند.
این تفاوت فقط مسئله تعداد تجهیزات نیست. روی هزینه اجرای پروژه، فضای موتورخانه، لوله کشی، تعمیرات، کنترل ظرفیت و حتی نحوه توسعه آینده ساختمان اثر مستقیم دارد.

 

 

مقایسه سریع هواساز و روفتاپ پکیج

انتخاب بین هواساز و روفتاپ پکیج به شرایط پروژه، نوع کاربری ساختمان و نیازهای تهویه ای بستگی دارد. هرکدام از این تجهیزات ساختار، مزایا و محدودیت های متفاوتی دارند و مقایسه آن ها می تواند به انتخاب گزینه مناسب تر برای سیستم تهویه کمک کند. جدول زیر تفاوت های اصلی این دو تجهیز را از نظر عملکرد و کاربرد بررسی می کند.

مقایسه سریع هواساز و روفتاپ پکیج

روفتاپ پکیج	هواساز AHU	معیار مقایسه
معمولاً سیستم یکپارچه	بخشی از سیستم تهویه	ساختار سیستم
مدار تبرید داخلی	چیلر، DX یا منبع خارجی	تأمین سرمایش
معمولاً پشت بام	موتورخانه، فضای داخلی یا فضای باز	محل نصب
معمولاً ندارد	در سیستم چیلری دارد	نیاز به لوله کشی آب سرد
معمولاً کمتر	بیشتر	زمان نصب
متوسط تا بالا	بسیار بالا	قابلیت سفارشی سازی
وابسته به مدل	بسیار مناسب	فیلتراسیون تخصصی
در مدل های مناسب امکان پذیر	قابلیت بالاتر	کنترل دقیق رطوبت
نیازمند بررسی دقیق	مناسب تر	پروژه های چندزون پیچیده
با افزودن یونیت قابل انجام	انعطاف مناسب در طراحی مرکزی	توسعه ظرفیت
در بسیاری از پروژه ها ساده تر	وابسته به کل سیستم مرکزی	هزینه اولیه
بسیار متداول	بله	مناسب برای سوله و فروشگاه
معمولاً انتخاب اول نیست	بسیار مناسب تر	مناسب اتاق تمیز و کاربرد حساس

اما این جدول تنها شروع تصمیم گیری است. اختلاف واقعی زمانی مشخص می شود که شرایط پروژه وارد محاسبات شود.

 

هواساز دقیقاً چه کاری انجام می دهد؟

هواساز یا Air Handling Unit – AHU دستگاهی است که شرایط هوا را قبل از ورود به فضای ساختمان تنظیم می کند.
داخل یک هواساز صنعتی ممکن است بخش های مختلفی شامل Mixing Box، فیلتر، کویل سرمایش، کویل گرمایش، فن Plug Fan یا Centrifugal Fan، دمپر هوای تازه، سیستم بازیافت انرژی، Humidifier، Dehumidification Section و تجهیزات کنترلی قرار گرفته باشد. در مدل های پیشرفته، این ساختار کاملاً پروژه محور طراحی می شود. برای مثال هواسازهای صنعتی می توانند با فیلترهای کیسه ای، کربن فعال، HEPA، سیستم بازیافت انرژی و تجهیزات رطوبت گیری تجهیز شوند. چنین انعطافی در پروژه هایی که کیفیت هوا بخشی از فرآیند تولید است، اهمیت زیادی دارد. نمونه های تجاری پیشرفته هواساز نیز امکان ترکیب انواع فیلتر، کویل، سیستم رطوبت گیری و Energy Recovery را ارائه می کنند. 
نکته ای که هنگام خرید گاهی فراموش می شود این است که هواساز الزاماً دستگاه تولیدکننده سرما نیست. اگر یک هواساز دارای کویل آب سرد باشد، بدون چیلر عملاً سرمایشی تولید نمی کند. بنابراین مقایسه قیمت هواساز با روفتاپ بدون درنظرگرفتن قیمت چیلر، پمپ، لوله کشی و تجهیزات جانبی مقایسه دقیقی نیست.

 

روفتاپ پکیج چگونه کار می کند؟

روفتاپ پکیج یا Packaged Rooftop Unit – RTU را می توان یک دستگاه تهویه یکپارچه دانست که معمولاً روی سقف ساختمان نصب می شود. هوای برگشتی ساختمان وارد دستگاه می شود، با مقدار مشخصی هوای بیرون ترکیب می شود، از فیلتر و کویل عبور می کند و توسط فن مجدداً به داخل ساختمان فرستاده می شود. در بخش تبرید نیز کمپرسور، کندانسور، شیر انبساط و اواپراتور همان چرخه ای را تشکیل می دهند که در یک سیستم DX وجود دارد. مزیت معماری Packaged این است که بخش زیادی از سیستم در کارخانه مونتاژ و تست شده و در محل پروژه عمدتاً اتصال برق، کانال و تجهیزات کنترلی باقی می ماند. برای یک سالن فروش، فروشگاه بزرگ، نمایشگاه، سالن ورزشی یا سوله ای که فضای موتورخانه محدود است، این مزیت بسیار جدی است.
روفتاپ های مدرن دیگر الزاماً دستگاه های ساده On/Off نیستند. در محصولات جدید می توان کمپرسورهای چندمرحله ای، EC Fan، شیر انبساط الکترونیکی، کنترل بار جزئی، سنسور CO₂ و Economizer را مشاهده کرد. برخی مدل های جدید تجاری Carrier برای نمونه در محدوده حدود 22 تا بیش از 270 کیلووات سرمایش عرضه می شوند و برای مراکز خرید، لجستیک و ساختمان های صنعتی طراحی شده اند.

 

هواساز یا روفتاپ؛ کدام یک مصرف برق کمتری دارد؟

این سؤال جواب ثابت ندارد و هر ادعایی از نوع «هواساز همیشه کم مصرف تر است» یا «روفتاپ همیشه برق کمتری مصرف می کند» از نظر فنی قابل اتکا نیست. مصرف واقعی تابع راندمان تولید سرمایش + توان فن ها + افت فشار کانال و فیلتر + بار جزئی + شرایط اقلیمی + نحوه کنترل دستگاه است.
برای مثال یک هواساز متصل به چیلر اسکرو قدیمی با پمپ های دور ثابت و فن تسمه ای الزاماً از یک روفتاپ مدرن با EC Fan و کمپرسورهای مرحله ای کم مصرف تر نیست.
در مقابل، در یک مجموعه بزرگ که چند هواساز به یک چیلر راندمان بالا متصل اند و Load Diversity مناسبی وجود دارد، سیستم مرکزی ممکن است در ساعات زیادی از سال عملکرد انرژی بسیار خوبی داشته باشد.
یک نکته فنی مهم، توان فن است. وقتی فیلتر، کویل و کانال افت فشار زیادی ایجاد می کنند، فن باید فشار استاتیکی بیشتری تولید کند. افزایش فشار استاتیکی مستقیماً می تواند مصرف برق فن را بالا ببرد. بنابراین هنگام مقایسه پیشنهادهای فروش، فقط به ظرفیت سرمایش بر حسب تن تبرید یا کیلووات نگاه نکنید. میزان Airflow، External Static Pressure، توان فن و عملکرد دستگاه در Partial Load نیز باید بررسی شود.

 

 

چرا میزان هوای تازه در انتخاب بین هواساز و روفتاپ مهم است؟

در بسیاری از پروژه ها، خریدار ظرفیت دستگاه را فقط بر اساس متراژ انتخاب می کند. این روش مخصوصاً در سالن های پرتردد می تواند خطای بزرگی ایجاد کند. هوای تازه فقط مقداری هوا نیست که باید توسط فن وارد ساختمان شود؛ این هوا باید از شرایط محیط بیرون به شرایط مطلوب داخل برسد. اگر دمای هوای بیرون بالا باشد، بار محسوس ایجاد می کند. اگر رطوبت نیز زیاد باشد، بار نهان وارد سیستم می شود.
به زبان ساده، بخش محسوس بار هوای تازه تقریباً به رابطه زیر وابسته است:

Qₛ = ρ × Cp × V̇ × ΔT

هرچه دبی هوای تازه یا اختلاف دمای بیرون و داخل افزایش پیدا کند، ظرفیت مورد نیاز سیستم نیز بالا می رود.
اما در شهرهای مرطوب، ΔT تمام داستان نیست. میزان رطوبت هوا و اختلاف آنتالپی می تواند تعیین کننده باشد. ASHRAE نیز تأکید می کند که انرژی لازم برای Conditioning هوای بیرون می تواند سهم قابل توجهی از بار کل سیستم تهویه ساختمان داشته باشد. به همین دلیل برای رستوران، سالن پرتردد، مرکز خرید یا مجموعه صنعتی نمی توان فقط با عبارت هایی مانند «این فضا ۱۰۰۰ متر است، پس فلان ظرفیت کافی است» دستگاه انتخاب کرد.

 

برای کنترل رطوبت هواساز بهتر است یا روفتاپ پکیج؟

در پروژه ای با رطوبت بالا، من معمولاً این سؤال را مهم تر از ظرفیت نامی دستگاه می دانم:

سیستم در بار جزئی چگونه رطوبت را کنترل می کند؟

برای کاهش رطوبت، سطح کویل باید به اندازه کافی سرد باشد تا دمای هوا از نقطه شبنم پایین تر بیاید و بخار آب روی کویل تقطیر شود. اینجا ممکن است مشکلی ایجاد شود. فرض کنید دمای سالن تقریباً به Set Point رسیده اما رطوبت هنوز بالاست. اگر کمپرسور دستگاه خاموش شود یا ظرفیت سرمایش بیش از حد کاهش پیدا کند، فرآیند رطوبت گیری نیز کم می شود. در یک هواساز مهندسی شده، طراح آزادی بیشتری برای انتخاب عمق کویل، تعداد ردیف، Face Velocity، دمای آب ورودی، Reheat، Heat Pipe، Desiccant Wheel یا سیستم های Dedicated Outdoor Air دارد.
برای صنایع دارویی، برخی خطوط غذایی، محیط های آزمایشگاهی یا پروژه هایی که RH باید در محدوده نسبتاً مشخصی حفظ شود، این انعطاف مزیت بزرگی است.
این به معنی ناتوانی روفتاپ در کنترل رطوبت نیست. برخی RTUهای حرفه ای دارای سیستم اختصاصی Dehumidification هستند و حتی امکان حسگر دما و رطوبت، کنترل هوای تازه و Humidifier را دارند. پس معیار صحیح این نیست که «RTU رطوبت را نمی گیرد». باید بررسی کرد مدل انتخاب شده در شرایط Design پروژه چه مقدار Latent Capacity دارد.

 

 

از نظر کیفیت هوای داخل، کدام سیستم برتری دارد؟

اگر کیفیت هوای داخل ساختمان یا IAQ اولویت اصلی باشد، هواساز سفارشی معمولاً فضای طراحی بیشتری در اختیار مهندس قرار می دهد. می توان چند مرحله فیلتراسیون، فیلتر HEPA، کربن فعال، کنترل فشار مثبت یا منفی، سنسورهای کیفیت هوا و تجهیزات رطوبتی را داخل آن تعریف کرد. این ویژگی در بیمارستان، آزمایشگاه، اتاق تمیز، کارخانه دارویی و برخی بخش های صنایع غذایی بسیار ارزشمند است. ASHRAE برای کنترل کیفیت هوای داخل روی مجموعه ای از عوامل شامل تهویه، حذف آلاینده، فیلتراسیون، کنترل رطوبت و عملکرد درست سیستم تأکید می کند. 
اما برای یک فروشگاه یا سالن تجاری عادی، لزوماً به چنین سطحی از پیچیدگی نیاز نداریم. یک روفتاپ مناسب با فیلتر استاندارد صحیح، کنترل هوای تازه و سنسور CO₂ می تواند نیاز پروژه را با تجهیزات بسیار کمتر برطرف کند.

 

تفاوت هواساز و روفتاپ از نظر نصب

اینجا روفتاپ معمولاً امتیاز مهمی دارد. در یک سیستم مرکزی هواساز-چیلر ممکن است به چیلر، پمپ ها، منبع انبساط، تابلو برق، لوله کشی آب سرد، شیرآلات، عایق کاری و سیستم کنترل نیاز داشته باشیم.
این تجهیزات باید با هم هماهنگ و Commission شوند.

روفتاپ Packaged بخش عمده این اجزا را داخل یک یونیت جمع کرده است. سازنده نیز دستگاه را در کارخانه تست می کند. Carrier برای برخی RTUهای خود مستقیماً به اتصال دستگاه به سیستم کانال بدون نیاز به بسیاری از تجهیزات جانبی سیستم های مرکزی اشاره می کند. 
برای پروژه ای که زمان اجرا محدود است، همین مسئله ممکن است ارزش اقتصادی زیادی ایجاد کند.
البته نصب روفتاپ یک مسئله جدید هم ایجاد می کند: سازه سقف باید وزن دستگاه را تحمل کند. فقط وزن خشک RTU مهم نیست. Roof Curb، بار باد، لرزش، توزیع وزن، فضای سرویس و مسیر انتقال دستگاه با جرثقیل نیز باید در طراحی دیده شود. قرار دادن دستگاه روی سقف بدون هماهنگی سازه ای، روشی نیست که بتوان بعداً با چند لرزه گیر آن را اصلاح کرد.

 

تفاوت هزینه خرید هواساز و روفتاپ پکیج

مقایسه قیمت اولیه باید در سطح سیستم کامل انجام شود. یکی از خطاهای رایج این است که قیمت یک هواساز با یک روفتاپ مقایسه می شود و نتیجه می گیریم هواساز ارزان تر است. در حالی که اگر هواساز آب سرد باشد، هزینه چیلر و متعلقات آن هنوز وارد محاسبه نشده است.
مقایسه صحیح چیزی شبیه این است:

هزینه سیستم هواساز + چیلر + پمپ + لوله کشی + تجهیزات موتورخانه + کنترل

در برابر:

هزینه روفتاپ + Roof Curb + کانال + برق + کنترل

بعد از آن باید OPEX یا هزینه بهره برداری نیز بررسی شود. قیمت خرید فقط اولین عدد پروژه است.

 

هزینه تعمیر و نگهداری کدام کمتر است؟

روفتاپ به دلیل یکپارچگی سیستم، در پروژه های کوچک و متوسط می تواند نگهداری ساده تری داشته باشد. تکنسین به کمپرسور، فن، فیلتر و بخش کنترل در همان دستگاه دسترسی دارد. اما نصب روی سقف هم محدودیت ایجاد می کند. در شهری با تابستان بسیار گرم، تکنسین باید سرویس کمپرسور یا کندانسور را روی پشت بام انجام دهد. در محیط ساحلی، خوردگی کندانسور موضوع مهمی می شود. در مناطق پرگردوغبار، گرفتگی کندانسور و فیلتر سریع تر رخ می دهد. در زمان خرید RTU برای چنین مناطقـی، نوع پوشش کویل، جنس فین، Coating، دسترسی سرویس و محافظت تابلو برق ارزش بررسی دارد. در سیستم مرکزی، تجهیزات بین نقاط مختلف تقسیم شده اند. در نگاه اول پیچیده تر به نظر می رسد، اما برای سایت های بزرگ داشتن تجهیزات مرکزی قابل سرویس در موتورخانه می تواند مزیت باشد.
موضوع دیگری هم وجود دارد: Redundancy.
اگر تنها یک RTU کل سالن را تغذیه کند و کمپرسور اصلی آن از مدار خارج شود، ممکن است کل فضا بدون سرمایش بماند. استفاده از چند روفتاپ کوچک تر می تواند این ریسک را کاهش دهد. در سیستم های مرکزی نیز همین اصل باید در انتخاب چیلر، پمپ و فن رعایت شود.

 

برای سوله صنعتی هواساز بهتر است یا روفتاپ؟

برای یک سوله، پاسخ به نوع فعالیت داخل آن بستگی دارد. اگر سالن یک انبار لجستیک، مرکز توزیع، سالن مونتاژ سبک، نمایشگاه یا فضای تجاری بزرگ باشد و کنترل بسیار دقیق شرایط هوا لازم نباشد، روفتاپ پکیج معمولاً گزینه بسیار قابل بررسی است.
علت مشخص است: موتورخانه بزرگ نیاز نداریم، اجرای سیستم سریع تر است و می توان چند دستگاه مستقل برای نواحی مختلف سالن در نظر گرفت.
اما اگر همان سوله بخشی از کارخانه دارویی یا غذایی باشد و نیاز به فیلتراسیون چندمرحله ای، کنترل فشار، رطوبت دقیق یا مقدار زیادی هوای تازه داشته باشد، هواساز مهندسی شده ممکن است انتخاب منطقی تری باشد.
پس «سوله بودن» ساختمان به تنهایی تعیین کننده نیست. فرآیندی که داخل سوله انجام می شود تعیین کننده است.

 

 

برای مرکز خرید و فروشگاه کدام گزینه مناسب تر است؟

روفتاپ ها اساساً در بسیاری از پروژه های Retail کاربرد گسترده ای دارند. یک فروشگاه با پلان باز معمولاً به ظرفیت سرمایش بالا، هوای تازه، کانال کشی نسبتاً ساده و کنترل دمای قابل قبول نیاز دارد. RTU برای چنین معماری ای مناسب است و سازندگان بزرگ نیز این دستگاه ها را برای Retail، Shopping Mall و Logistics عرضه می کنند. ولی اگر پروژه دارای چندین بخش با ساعات کاری، بار حرارتی و شرایط متفاوت باشد، موضوع Zoning اهمیت پیدا می کند. در چنین پروژه ای ممکن است استفاده از چند RTU، سیستم VAV یا یک سیستم مرکزی با هواسازهای مستقل انتخاب بهتری باشد. نباید یک روفتاپ بزرگ را فقط به دلیل کاهش تعداد دستگاه ها انتخاب کرد؛ زیرا کنترل یک دستگاه بزرگ روی چند فضای با Load Profile متفاوت همیشه ساده نیست.

 

در مناطق گرم و مرطوب هواساز بهتر است یا روفتاپ؟

در شهرهای گرم و مرطوب، مانند بسیاری از مناطق ساحلی، مسئله اصلی فقط پایین آوردن دمای هوا نیست. رطوبت باید از هوا حذف شود. اگر دستگاه صرفاً بر اساس بار Sensible انتخاب شود، ممکن است دمای محیط به ۲۴ درجه برسد اما RH همچنان بالا باقی بماند. نتیجه می تواند احساس شرجی، تشکیل میعان، بوی نامطبوع و حتی افزایش ریسک رشد قارچ روی برخی سطوح باشد. در چنین پروژه ای نسبت Sensible Heat Ratio یا SHR دستگاه اهمیت پیدا می کند. اگر هوای تازه زیادی وارد ساختمان می شود، بررسی Psychrometric شرایط طراحی ضروری است.
برای هواساز می توان کویل و فرآیند رطوبت گیری را متناسب با پروژه طراحی کرد. برای روفتاپ نیز باید سراغ مدلی رفت که ظرفیت نهان و قابلیت Dehumidification آن با شرایط اقلیمی تطابق داشته باشد. انتخاب یک RTU استاندارد صرفاً بر اساس «تن تبرید» برای بندرعباس، بوشهر یا منطقه ای با رطوبت بالا می تواند نتیجه متفاوتی نسبت به همان دستگاه در یک اقلیم خشک داشته باشد.

 

در مناطق گرم و خشک چطور؟

در اقلیم خشک معمولاً سهم بار Sensible بیشتر و چالش رطوبت گیری کمتر است. در چنین شرایطی روفتاپ می تواند برای سالن های تجاری و صنعتی عملکرد مناسبی داشته باشد، مشروط بر اینکه کندانسور برای دمای محیط Design منطقه انتخاب شده باشد. این نکته بسیار مهم است. اگر کاتالوگ ظرفیت دستگاه را در شرایط استاندارد اعلام کرده باشد، نباید همان عدد بدون Correction برای دمای Outdoor بالا وارد طراحی شود. ظرفیت و راندمان سیستم های تراکمی با بالا رفتن دمای تقطیر تحت تأثیر قرار می گیرد. بنابراین هنگام خرید RTU برای مناطق بسیار گرم، Performance Table سازنده در دمای واقعی پروژه باید دیده شود، نه فقط عدد بزرگ درج شده در صفحه اول کاتالوگ.

 

چه زمانی هواساز انتخاب منطقی تری است؟

اگر پروژه شما سیستم مرکزی دارد، چندین زون بزرگ را پوشش می دهد، کیفیت هوا حساس است، درصد هوای تازه بالاست، فیلتراسیون ویژه نیاز دارید یا کنترل دما و رطوبت بخشی از فرآیند صنعتی محسوب می شود، هواساز معمولاً دست طراح را بازتر می گذارد. بیمارستان، کارخانه دارویی، برخی صنایع غذایی، آزمایشگاه، اتاق تمیز و پروژه های بزرگ اداری نمونه های واضح این وضعیت هستند. در چنین پروژه هایی تصمیم خرید فقط بر مبنای قیمت اولیه دستگاه می تواند هزینه زیادی در دوران بهره برداری ایجاد کند.

 

چه زمانی روفتاپ پکیج انتخاب منطقی تری است؟

اگر پروژه دارای سالن نسبتاً باز است، فضای موتورخانه محدود است، سرعت اجرا اهمیت دارد و سیستم یکپارچه ترجیح داده می شود، RTU ارزش بررسی جدی دارد. انبارهای لجستیک، هایپرمارکت ها، فروشگاه های بزرگ، نمایشگاه ها، سالن های ورزشی و بسیاری از سوله های صنعتی در این گروه قرار می گیرند. مزیت روفتاپ در این پروژه ها بیشتر از آنکه «راندمان بالاتر» باشد، سادگی معماری سیستم است. این تفاوت مهم است.

 

اشتباهات رایج هنگام خرید هواساز و روفتاپ

بخش زیادی از مشکلاتی که بعد از نصب دیده می شود از خود دستگاه نیست؛ از انتخاب نادرست شروع شده است. مهم ترین خطاها عبارت اند از: انتخاب ظرفیت صرفاً بر اساس متراژ، مقایسه قیمت هواساز بدون درنظرگرفتن چیلر، بی توجهی به ESP فن، ندیدن بار هوای تازه، انتخاب RTU بدون بررسی ظرفیت نهان در مناطق مرطوب، نادیده گرفتن فضای سرویس، بررسی نکردن وزن دستگاه و Roof Curb، انتخاب فیلتر سنگین بدون محاسبه افت فشار و توجه نکردن به عملکرد دستگاه در بار جزئی.
یک مورد دیگر هم در پروژه های صنعتی زیاد دیده می شود: دستگاه برای شرایط روز اول انتخاب می شود، نه شرایط واقعی بهره برداری. ممکن است سالن امروز ۳۰ نفر پرسنل داشته باشد اما یک سال بعد تعداد نفرات، ماشین آلات یا شیفت کاری تغییر کند. اگر توسعه سایت محتمل است، این موضوع باید از همان مرحله انتخاب سیستم دیده شود.

 

هنگام استعلام قیمت چه اطلاعاتی باید به فروشنده بدهیم؟

درخواست «قیمت هواساز ۲۰ هزار CFM» یا «قیمت روفتاپ ۳۰ تن» برای دریافت یک پیشنهاد فنی قابل اعتماد کافی نیست. حداقل باید محل اجرای پروژه، نوع کاربری، مساحت و ارتفاع سالن، دمای طراحی داخل، شرایط اقلیمی، تعداد نفرات، میزان هوای تازه، بار تجهیزات، ساعات کار، محدودیت برق، فشار استاتیکی کانال، سطح فیلتراسیون و محدودیت فضای نصب مشخص باشد. برای پروژه هایی با رطوبت بالا نیز RH مورد انتظار باید اعلام شود. هرچه این اطلاعات دقیق تر باشد، احتمال Oversize یا Undersize شدن تجهیزات کمتر می شود.

 

انتخاب نهایی؛ هواساز بخریم یا روفتاپ پکیج؟

اگر فقط یک پاسخ کوتاه بخواهیم، می توان موضوع را این طور جمع کرد:
برای سیستم های مرکزی، پروژه های حساس از نظر کیفیت هوا و کاربردهایی که کنترل دقیق تری روی فیلتراسیون، رطوبت و فرآیند هوارسانی لازم دارند، هواساز معمولاً انعطاف مهندسی بیشتری ایجاد می کند.
برای سالن های تجاری و صنعتی با معماری نسبتاً ساده، محدودیت موتورخانه و نیاز به اجرای سریع، روفتاپ پکیج می تواند سیستم جمع وجورتر و اجرایی تری باشد.
اما ظرفیت دستگاه باید بعد از محاسبات Load، Airflow، Fresh Air و Psychrometric تعیین شود؛ نه صرفاً با متراژ ساختمان.
گاهی یک روفتاپ کوچک تر با انتخاب صحیح، عملکرد بهتری از دستگاه بزرگ تر دارد. گاهی هم خرید RTU به جای سیستم هواساز مرکزی فقط هزینه اولیه را کاهش می دهد اما در بهره برداری محدودیت ایجاد می کند.
همین تفاوت هاست که انتخاب تجهیزات HVAC را از خرید یک کالای آماده جدا می کند.

 

مشاوره انتخاب هواساز و روفتاپ پکیج در دلکو صنعت

اگر برای کارخانه، سوله، مرکز خرید، فروشگاه، مجموعه اداری یا پروژه صنعتی بین هواساز و روفتاپ پکیج مردد هستید، بهتر است قبل از استعلام نهایی ظرفیت دستگاه مشخص شود. کارشناسان دلکو صنعت می توانند بر اساس متراژ و ارتفاع ساختمان، نوع کاربری، شرایط آب وهوایی، میزان هوای تازه، بار حرارتی، محدودیت برق و شرایط نصب، گزینه های مناسب را بررسی کنند تا انتخاب تجهیزات صرفاً بر اساس ظرفیت اسمی یا قیمت اولیه انجام نشود. در پروژه های تهویه، چند درصد اختلاف در انتخاب ظرفیت یا فشار فن ممکن است بعداً خودش را به شکل مصرف برق بالاتر، رطوبت نامناسب، صدای زیاد یا کمبود ظرفیت نشان دهد. بررسی مهندسی قبل از خرید معمولاً هزینه بسیار کمتری از اصلاح سیستم بعد از اجرا دارد.